Wat is Coeliakie?

Wat is Coeliakie?

Coeliakie in het kort

Uitgesproken als seuliakíe, het is een aangeboren, chronische darmaandoening, gekenmerkt door een intolerantie voor een bepaald type eiwitten dat in tarwe en aanverwante graansoorten zit.

De dunne darm wordt geïrriteerd door deze proteïnes, en werkt daardoor niet goed, met schade aan het darmslijmvlies en een waslijst van mogelijke klachten tot gevolg.

Deze ziekte heeft geen eenvoudig aan te wijzen oorzaak: er zijn twee gen-varianten die veel vaker voorkomen bij patiënten (namelijk 19 op 20) dan bij de algemene bevolking (ongeveer 1 op 3)… Dit betekent dat dat bepaalde gen wel een rol moet spelen, maar niet de enige faktor kan zijn — want 1 patiënt op 20 heeft het niet, en het merendeel van degenen die het hebben is helemaal niet ziek. Een verdere complicatie bij coeliakie is dat slechts een klein deel van de lijders een diagnose hebben: uit testen op de algemene bevolking blijkt dat voor elke lijder met het typische patroon van aanhoudende maagdarmklachten, er acht zonder symptomen zijn. Het overgrote deel van de mensen waarvoor de testuitslag glutenintolerantie is, heeft dus geen of nauwelijks klachten.  Zo komt het dat er in België naar schatting 55.000 mensen (1 op 200) aan coeliakie lijden, maar er slechts 5500 geregistreerde patiënten zijn; daarmee loopt België ver achter ten opzichte van andere landen zoals Duitsland en Italië.

De aandoening wordt veroorzaakt door een allergische reactie tegen een van de eiwitten van het ‘glutencomplex’. Gluten (het Latijnse woord voor ‘lijm’) zijn eiwitten die in allerlei granen voorkomen, en de kneedbaarheid aan deeg en de textuur aan brood geven: ze komen in variërende hoeveelheden voor in tarwe, rogge, gerst, spelt en kamut. Omdat ze makkelijk te zuiveren en te verwerken zijn, goedkoop, en van natuurlijke oorsprong, vindt men ze buiten voedsel (brood en pasta, maar ook bouillon, sausen en snoepjes) ook in allerlei huid- en haarproducten terug. Voor de coeliakielijder is éen bepaald type van gluteneiwitten de boosdoener, ‘gliadine’ genaamd. Blootstelling hieraan veroorzaakt een reactie van het imuunsysteem, en allerlei antistoffen uit de IgA-klasse worden geproduceerd en in de bloedsomloop vervoerd.

En de verwante aandoeningen?

Dermatitis herpetiformis (DH) komt voor bij ongeveer 5% van de coeliakers. Het is een huidaandoening die erg kan jeuken, start dikwijls plots, en tast de ellebogen, knieën, billen en rug aan. Meestal start het als kleine bultjes die dan kleine blaren worden die beginnen te jeuken, en uiteindelijke komt de blaar los. DH kan voorkomen als één enkele blaar, maar meestal komt het voor op meerdere plaatsen.

DH houdt verband met het ophopen van IgA (antistoffen) onder de huid. Die komen bij coeliakiepatiënten voor als een gevolg van gluteninname. Deze ophopingen hebben een lange tijd nodig om door het lichaam weggewerkt te worden, ook wanneer de patiënt op een glutenvrij dieet staat. Coeliakiepatiënten ontwikkelen DH gewoonlijk voordat de diagnose is gesteld, of in het eerste jaar erna: het feit dat DH kan ontwikkelen na het starten van het glutenvrij dieet komt door de langzame afbraak van IgA-ophopingen. Er is een medische consensus dat een coeliakielijder die zich niet nauwgezet aan een glutenvrij dieet houdt, een verhoogde kans op darmkanker heeft door het chronisch irriteren van het darmslijmvlies.

Kan coeliakie genezen?

Coeliakie is niet te genezen. Het is een aangeboren aandoening, die vroeg of laat vastgesteld kan worden. Als men de diagnose van coeliakie gekregen heeft, dient men levenslang een strikt glutenvrij dieet te volgen.

Men hoort wel eens dat iemand als kind coeliakie gehad heeft en ervan genezen is… Dit betekent dat deze persoon geen coeliakie had, maar dat er een andere reden was voor de tijdelijke overgevoeligheid, bijvoorbeeld na een ernstige darminfectie zoals rotavirus.

Is er een vergoeding voor coeliakie patiënten?

Sind 16 Mei 2006 bestaat er een Koninklijk Besluit dat voorziet in een Tegemoetkoming Voedingkosten via het RIZIV. De vereniging houdt u op de hoogte van deze regeling en eventuele wijzigingen.

Mag je haver eten?

Hierover zijn de meningen verdeeld! Men heeft nog niet kunnen aantonen dat coeliakiepatienten gevoelig zouden zijn voor haver, en de meeste coeliakiepatienten lijken geen hinder te ondervinden bij het gebruik van haver.

Indien sommige extreem gevoelige patienten toch op haver zouden reageren, zou dat ook kunnen liggen aan contaminatie met tarwe, aangezien dezelfde installaties worden gebruikt bij de verwerking (oogsten, malen, opzakken). Op eigen risico dus, en beter niet proberen als de patiënt hypergevoelig en/of verzwakt is.

bron: www.coeliaki.be